گروهي از نويسندگان مسلمان ، كوشيده اند ، در حركات حين نماز اعم از قيام و قعود و ركوع و سجود جنبه هايي از نرمش عضلاني و ورزش بدني را بجويند و آن را با نرمش هاي متداول ديگر كه منجر به استراحت و آمادگي عضلاني مي شوند ، مقايسه كنند . اما ديدگاه ما به آرامش عضلاني ناشي از نماز ، از دريچه ديگري است . دانش پزشكي امروزه ، به اثبات رسانده است كه اگر شخصي در ساعت حدود 10 شب بخوابد و حدود ساعت 5 صبح از خواب بيدار شود ( يعني حدود 7 ساعت خواب ) در ساعت حدود 1 بامداد ، در بدن او برخي مواد شيميايي شبه مورفين كه به عنوان گروهي اندورفين ها و آنگفالين ها نامگذاري شده اند ، ترشح مي شوند كه اين مواد اثر مستقييم بر روي قسمتهاي مختلف بدن از جمله عضلات اسكلتي دارند و منجر به راحتي  ( (RELAXATION) عضلاني ، در طول روز آينده براي فرد مي شوند .
اما چنانچه شخص در ساعت حدود 12 شب بخوابد و صبح روز بعد ساعت 10 صبح از خواب برخيزد ( يعني حدود 10 ساعت خواب) اندروفين ها و آنكفالين ها برخلاف حالت گذشته افزايش ترشح كافي پيدا نمي كنند و در نتيجه اين امر ، سبب مي شود با اين كه اين شخص حدود 3 ساعت بيشتر از شخص قبلي خوابيده است ، از آرامش و استراحت عضلاني به اندازه كافي بهره مند نشود .
     و درست به همين علت است كه هر چه خواب انسان بيشتر ادامه پيدا كند و مثلا تا ساعت 10 صبح به دراز بكشد ، احساس خستگي و كوفتگي عضلاني پس از آن بيشتر خواهد بود .
     و اما فريضه “ نماز ” با اثر درخشان و بي نظيري كه در ايجاد بهداشت خواب دارد ( و به جنبه هايي از آن در شماره هاي گذشته اشاره نموديم ) در اين مورد نيز نقش بسيار موثري ايفا مي كند . چرا كه “ نماز صبح ” ضمن ايجاد الزام و وجوب براي سحر خيزي ، انسان را خود به خود به سوي يك آرامش عضلاني ناشي از مواد شيميايي درونزا سوق مي دهد .
     بزرگان عرصه علم و انديشه مانند استاد شهيد مرتضي مطهري (ره) نيز برنامه زندگي خود را بر مبناي خوابيدن در ساعت حدود 10 شب و برخاستن از خواب ، حدود نيم ساعت قبل از اذان تنظيم كرده بودند (2) تا از مواهب خدا دادي و بي حد و حصر نماز ، حداكثر فيض و بهره را ببرند ،خوشا به سعادتشان . 
                             

در سرزمين وجود انسان دست‌اندازها و ناهمواري‌هاي زيادي وجود دارد كه همواره بايد براي هموار كردن آن همت نمود.
آنچه از روح عبادت به دست مي‌آيد و فلسفه اصلي عبادت را تشكيل مي‌دهد مبارزه با همين دست‌اندازها است. دست‌اندازهاي مانند حسد، كبر، دروغ، حرص و طمع، بي‌مسؤوليتي، بي‌تعهدي، شهوت‌پرستي، مقام‌پرستي، زرپرستي، و ... چيزي نيست كه بتوان به سادگي با آن دست و پنجه نرم كرد و يا از كنار آن به راحتي گذر نمود و از آن گذشت كرد.
اگر به طور دقيق و عميق، آن هم با مدد جستن از ذات اَقدَسِ اِله، با آن به مبارزه پرداخته نشود، تمام هستي و انسانيت انسان بيچاره واژگون خواهد گشت و چيزي باقي نمي‌ماند كه انسان بدان دل خوش كند.
خداوند براي مبارزه با اين گونه بيماري‌هاي خطرناك و خطرساز، راههاي مبارزه منطقي را باز گذاشت، تا انسان بتواند با دشمنان بيرون و درون، به طور دائم به مبارزه بپردازد.
عبادت يعني هموار كردن اين ناهمواري‌ها و دست‌اندازها. عبادت داراي شيوه‌هاي مختلف و دقيق است و شاخه‌هاي زيادي را به خود اختصاص داده است. يكي از «شاخه‌هاي طوباي» عبادت، سجده است كه در اين نوشتار ما از آن به عنوان «فرودگاه الهي» نام برديم.
تمام ارزش‌ها و آرمان‌ها، بايد از راه سجده‌گاه گذر كند و مُهر و آرم الهي بر آن حك گردد تا ارزش واقعي آن نمايان شود.
                                             ادامه متن را در ادامه مطلب ببینید:

امام علی (ع ) : ان الانسان اذا كان فی الصلاة ، فان جسده وثیابه و كل شی ء حوله یسبح

هنگامی كه انسان در حال نماز است ، اندام و جامه اوو هر چه پیرامون اوست ، خدا را تسبیح می گویند.

                                           ( میزان الحكمه ، ج 5، ص .377 علل الشرایع ، ج 1، ص 237 )

·   از مسئله نیت در نماز، انسان را به گونه‌ای تربیت می کند که در هر کاری هدفی عالی و خدایی داشته باشد و کار با توجه به هدف و مقصودی پاک کند تا به پیروزی برسد.

·    اخلاص در نیت و عمل، نمازگزار را طوری تربیت می‌کند که کسی جز راستی و صداقت چیزی از او نمی‌بیند چگونه ممکن است بنده‌ای که روزی 5 نوبت راستی  و صداقت‌ورزی را با خدا تمرین می‌کند و با خدای خویش در عبادتش صادق و بی‌ریاست، بتواند اهل دروغ و فریب و خیانت باشد؟

·      گفتن و تکبیر باعث می‌شود که انسان خدا را بزرگ و غیر او را کوچک شمرده و شجاع و با شهامت شود.

·      نماز روح تشکر و سپاس را که از خصایل عالی انسان است در نمازگزار تقویت می‌کند زیرا نماز تشکر از نعمتهای بیکران خداوند است.

·      نماز اطاعت از خدا  پرهیز از عصیان و سرکشی است.

·      نماز آتش حرص را خاموش می‌کند و در نتیجه نمازگزار از زندگیش راضی و خرسند است.

·      نماز رقت قلب انسان را زیاد کرده و قساوت و سنگدلی را از بین می‌برد.

·      نمازگزار خدا را حاضر بر اعمال خویش می بیند. از این رو در خلوت معصیت نمی‌کند.

·      حضور قلب در نماز، تمرین تمرکز حواس است و این تمرکز به همراه دقت اندیشه عامل مهم پیشرفت فکری انسان می باشد.

·      نماز انسان را در راه مستقیم زندگی نگه داشته و از بیراهه رفتن باز می‌دارد.

نوشته: مرحوم محمد محمدی اشتهاردی 

قسمتی از متن کتاب:نماز قدیمی ترین نیایش به خداست و مظهر و نتیجه خدا پرستی و گرایش به حق می باشد روی همین اساس ابراهیم که دربیان همه ملل مذهبی به عنوان قهرمان یکتا پرستی لقب گرفته پس از آنکه همسرش هاجر را با اسماعیل کنار کعبه دربیابان خشک و سوزان دور از حکومت های بت پرست قرار می دهد به خدا عرض میکند پروردگارا آنان را در این نقطه بی آب و علف آوردم تا نماز بگذارند.

نوبت اول کتاب در زمستان 1371 در 160 صفحه و در تیراژ 5000 جلد توسط انتشارات نبوی درقم به چاپ رسید

کتاب در چهارفصل : 1. سیماری ناز از دیدگاه قرآن 2. چهل حدیث از چهارده معصوم بیانگر ویژگی های نماز 3. نگاهی به فلسفه نماز 4. شرایط کمال نماز

در پایان هم به سئوالی پاسخ داده که راه تحصیل روح نماز چیست؟